Ο έλεγχος ακοής είναι μία από τις πρώτες εξετάσεις που γίνονται στο νεογέννητο, συνήθως πριν φύγει από το μαιευτήριο. Πρόκειται για μια σύντομη και ανώδυνη διαδικασία που δείχνει αν το μωρό ανταποκρίνεται φυσιολογικά στους ήχους και βοηθά στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανής απώλειας ακοής.
Στα περισσότερα βρέφη, ο έλεγχος ολοκληρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά. Πολλά μωρά κοιμούνται κατά τη διάρκειά του, γεγονός που διευκολύνει ακόμη περισσότερο την εξέταση.
Γιατί έχει σημασία ο έγκαιρος έλεγχος
Η ακοή παίζει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη της ομιλίας, της γλώσσας και της επικοινωνίας. Όταν ένα πρόβλημα εντοπιστεί νωρίς, το παιδί μπορεί να λάβει την κατάλληλη παρακολούθηση και υποστήριξη σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την ανάπτυξή του.
Η απώλεια ακοής στα νεογνά δεν είναι συχνή, αλλά δεν είναι και αμελητέα. Υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου 2 έως 3 μωρά ανά 1.000 γεννήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, γι’ αυτό και ο συστηματικός έλεγχος θεωρείται σημαντικό μέρος της νεογνικής φροντίδας.
Τι ακριβώς περιλαμβάνει η εξέταση
Οι έλεγχοι ακοής νεογνών γίνονται από εκπαιδευμένο επαγγελματία και βασίζονται σε μία ή δύο σύντομες μεθόδους εξέτασης. Και οι δύο είναι μη επεμβατικές και δεν προκαλούν πόνο.
- Η μία μέθοδος ελέγχει πώς ανταποκρίνεται το αυτί στους ήχους.
- Η άλλη αξιολογεί πώς ανταποκρίνεται το ακουστικό νεύρο και ο εγκέφαλος στα ηχητικά ερεθίσματα.
Ορισμένα νοσοκομεία χρησιμοποιούν μόνο μία από τις δύο μεθόδους. Άλλα ξεκινούν με έναν αρχικό έλεγχο και, αν χρειαστεί, συνεχίζουν με δεύτερη εξέταση για πιο καθαρή εικόνα.
Αν το μωρό δεν περάσει τον πρώτο έλεγχο
Ένα αποτέλεσμα που δεν είναι επιτυχές στον πρώτο έλεγχο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το μωρό έχει απώλεια ακοής. Συχνά, η αιτία είναι προσωρινή και σχετίζεται με συνθήκες της στιγμής.
Για παράδειγμα, το μωρό μπορεί να είναι ανήσυχο, να κινείται πολύ, να κοιμάται πολύ βαθιά ή να υπάρχει ακόμη υγρό στο αυτί μετά τη γέννηση. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται επανέλεγχος. Το βασικό είναι να μη χαθεί χρόνος και να ακολουθηθούν οι οδηγίες του νοσοκομείου ή του παιδιάτρου.
Πότε πρέπει να γίνει ο επανέλεγχος
Αν το νεογέννητο δεν περάσει την πρώτη εξέταση, ο επανέλεγχος καλό είναι να γίνει το συντομότερο δυνατό. Σε πολλές περιπτώσεις πραγματοποιείται πριν από την έξοδο από το νοσοκομείο ή προγραμματίζεται μέσα στις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.
Στόχος είναι να έχει ολοκληρωθεί ο επανέλεγχος πριν το μωρό συμπληρώσει τον πρώτο μήνα ζωής. Αν και στο δεύτερο τεστ το αποτέλεσμα δεν είναι ικανοποιητικό, τότε συνήθως ακολουθεί παραπομπή για διαγνωστικό έλεγχο από παιδοακουολόγο.
Η πιο αναλυτική αυτή αξιολόγηση ιδανικά πρέπει να έχει γίνει όχι αργότερα από την ηλικία των 3 μηνών. Με αυτόν τον τρόπο, αν επιβεβαιωθεί πρόβλημα ακοής, μπορεί να ξεκινήσει έγκαιρα η κατάλληλη παρέμβαση.
Τι γίνεται αν δεν έγινε έλεγχος στο μαιευτήριο
Στα περισσότερα νοσοκομεία ο έλεγχος ακοής είναι μέρος της τυπικής νεογνικής φροντίδας. Αν όμως δεν είστε βέβαιοι ότι έγινε, είναι σημαντικό να το επιβεβαιώσετε με το μαιευτήριο ή με τον παιδίατρο.
Αν το μωρό γεννήθηκε στο σπίτι ή σε χώρο όπου δεν υπήρχε διαθέσιμη αυτή η εξέταση, καλό είναι να προγραμματιστεί έλεγχος μέσα στον πρώτο μήνα. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν δεν υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου.
Μπορεί ένα μωρό να περάσει τον έλεγχο και αργότερα να εμφανίσει πρόβλημα;
Ναι. Ο νεογνικός έλεγχος είναι πολύτιμος, αλλά δεν εντοπίζει κάθε πιθανή μορφή απώλειας ακοής. Ήπια προβλήματα ή συγκεκριμένοι τύποι ακουστικής βλάβης μπορεί να μην ανιχνευθούν στην αρχική εξέταση.
Επιπλέον, ένα παιδί μπορεί να έχει φυσιολογική ακοή στη γέννηση και να εμφανίσει απώλεια ακοής αργότερα. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με λοιμώξεις, συχνές ωτίτιδες, ιώσεις, μηνιγγίτιδα, τραυματισμό στο κεφάλι, γενετικούς παράγοντες, ορισμένα φάρμακα ή παρατεταμένη έκθεση σε έντονο θόρυβο.
Παρακολούθηση της ακοής καθώς μεγαλώνει το παιδί
Η αξιολόγηση της ακοής δεν σταματά μετά τη νεογνική περίοδο. Σε πολλές περιπτώσεις γίνονται επαναληπτικοί έλεγχοι κατά τους προληπτικούς παιδιατρικούς ελέγχους και στα επόμενα χρόνια της παιδικής ηλικίας.
Αν οι γονείς έχουν ανησυχίες ή αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για προοδευτική ή καθυστερημένη απώλεια ακοής, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει παραπομπή σε παιδοακουολόγο για πιο εξειδικευμένη εκτίμηση.
Σημάδια που χρειάζονται προσοχή
Ακόμη κι αν ο αρχικός έλεγχος ήταν φυσιολογικός, αξίζει να παρακολουθείτε πώς αντιδρά το μωρό στους ήχους και στην ομιλία. Κάθε επίμονη ανησυχία πρέπει να συζητείται με τον παιδίατρο.
- Δεν τρομάζει ή δεν αντιδρά σε δυνατούς ήχους.
- Δεν φαίνεται να αναγνωρίζει γνώριμες φωνές.
- Δεν στρέφει το κεφάλι προς μια πηγή ήχου όταν μεγαλώνει λίγο περισσότερο.
- Παρουσιάζει καθυστέρηση στην ανάπτυξη της ομιλίας ή της επικοινωνίας.
Η παρουσία ενός τέτοιου σημείου δεν αρκεί από μόνη της για διάγνωση, όμως αποτελεί λόγο για συζήτηση με ειδικό. Όσο πιο νωρίς εξεταστεί μια πιθανή δυσκολία, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να σχεδιαστεί η κατάλληλη υποστήριξη.
Η αξία της άμεσης παρέμβασης
Η έγκαιρη αναγνώριση μιας απώλειας ακοής μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την πορεία του παιδιού. Η πρώιμη παρέμβαση βοηθά στη γλωσσική ανάπτυξη, στη μάθηση, στην κοινωνική αλληλεπίδραση και αργότερα στη σχολική προσαρμογή.
Για τους γονείς, το πιο σημαντικό είναι να μην αγνοούν τα ραντεβού επανελέγχου και να ζητούν διευκρινίσεις όταν κάτι δεν είναι σαφές. Ένας αρχικός έλεγχος είναι το πρώτο βήμα, αλλά η σωστή συνέχεια είναι εκείνη που εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή φροντίδα για το παιδί.
Αν το μωρό σας δεν πέρασε τον πρώτο έλεγχο, μην πανικοβληθείτε. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται απλώς επανάληψη της εξέτασης για πιο αξιόπιστο αποτέλεσμα. Αν όμως χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση, η γρήγορη κινητοποίηση μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά στην ανάπτυξή του.