Στα έξι, το παιδί γίνεται πιο ανεξάρτητο, αλλά όχι ακόμη «ώριμο». Μπορεί να χάσει το πρώτο του δόντι και την ίδια στιγμή να φοβάται το σκοτάδι. Να κάνει έξυπνες ερωτήσεις και λίγο μετά να θυμώσει επειδή δεν βρήκε τη σωστή κάλτσα.
Από τη σκοπιά της αναπτυξιακής ψυχολογίας, πρόκειται για μια περίοδο έντονης μετάβασης:
- Η σκέψη γίνεται πιο οργανωμένη, αλλά παραμένει συγκεκριμένη και κυριολεκτική
- Τα συναισθήματα αποκτούν «λέξεις», αλλά όχι πάντα ρύθμιση
- Η κοινωνικότητα ανθίζει, αλλά συνοδεύεται από συγκρούσεις
Διαβάστε επίσης: Συναισθήματα: 7 τρόποι για να μπορεί το παιδί να τα ελέγχει
Το παιδί θέλει να ευχαριστήσει τους γονείς, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζει όρια. Ζητά δομή, ενώ την ίδια στιγμή αντιστέκεται σε αυτήν.
Το παιχνίδι αλλάζει μορφή
Γίνεται πιο σύνθετο, πιο αφηγηματικό, πιο κοινωνικό. Ένα παιδί μπορεί να στήσει έναν «κόσμο» που διαρκεί μέρες: ένα κάστρο από κουβέρτες, μια πόλη από τουβλάκια, μια ιστορία που συνεχίζεται από το απόγευμα στο επόμενο Σαββατοκύριακο.
Η φαντασία είναι έντονη. Είναι ένας τρόπος κατανόησης του κόσμου. Μέσα από ρόλους, κανόνες και ιστορίες, τα παιδιά μαθαίνουν να:
- συνεργάζονται
- διαπραγματεύονται
- διαχειρίζονται απογοητεύσεις
- δοκιμάζουν την ταυτότητά τους
Ταυτόχρονα, εμφανίζεται μια νέα αγάπη για τους «κανόνες». Το παιδί θέλει να ορίζει το παιχνίδι, να καθοδηγεί, να οργανώνει. Και εκεί γεννιούνται οι πρώτες μικρές συγκρούσεις, πολύτιμες για την κοινωνική μάθηση.
Η γλώσσα ανθίζει
Στα έξι, η γλώσσα γίνεται εργαλείο έκφρασης και σύνδεσης. Το παιδί μπορεί πλέον να αφηγηθεί γεγονότα, να περιγράψει συναισθήματα, να κάνει ερωτήσεις που αγγίζουν ακόμα και αφηρημένες έννοιες.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η ηλικία αγαπά την ποίηση:
- τον ρυθμό
- την επανάληψη
- τα λογοπαίγνια
- τις ηχομιμητικές λέξεις
Η γλωσσική ανάπτυξη συνδέεται άμεσα με τη συναισθηματική. Όσο περισσότερο μιλάμε με το παιδί –και ακούμε πραγματικά– τόσο περισσότερο μαθαίνει να κατανοεί τον εαυτό του και τους άλλους.
Μεγαλώνοντας… με άγχος
Παρά την αυξανόμενη αυτοπεποίθηση, τα έξι φέρνουν και νέες ανησυχίες. Ο κόσμος «μεγαλώνει» και μαζί του μεγαλώνουν και τα ερωτήματα:
- Θα με δεχτούν οι φίλοι μου;
- Έκανα κάτι λάθος;
- Τι θα συμβεί αν…;
Ακόμα και η ώρα του ύπνου μπορεί να γίνει δύσκολη, γιατί τότε εμφανίζονται όλες οι σκέψεις της ημέρας.
Το παιδί χρειάζεται την προβλεψιμότητα της ρουτίνας για να νιώσει ασφάλεια, ακόμη κι αν την αμφισβητεί.
Η συμπεριφορά ως μήνυμα
Στα έξι, η «αταξία» δεν είναι πάντα πρόθεση. Συχνά είναι αποτέλεσμα:
- παρορμητικότητας
- κόπωσης
- συναισθηματικής έντασης
Το παιδί αρχίζει να κατανοεί τη διαφορά ανάμεσα στο «κατά λάθος» και το «επίτηδες», αλλά δεν την εφαρμόζει πάντα.
Η επιστημονική προσέγγιση προτείνει:
- ήρεμη εξήγηση των συνεπειών
- εμπλοκή του παιδιού στην αποκατάσταση (π.χ. να μαζέψει κάτι που έσπασε)
- ενίσχυση θετικών συμπεριφορών
Πίσω από κάθε συμπεριφορά υπάρχει ένα αίτημα: για προσοχή, για αυτονομία, για κατανόηση.
Η ανάγκη για έλεγχο
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της ηλικίας είναι η ανάγκη για έλεγχο. Το παιδί θέλει να αποφασίζει, να επιλέγει, να έχει λόγο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να «παραδοθούμε», αλλά ότι μπορούμε να προσφέρουμε ελεγχόμενες επιλογές:
- «Θέλεις αυτό ή εκείνο;»
- «Προτιμάς τώρα ή σε λίγο;»
Έτσι καλλιεργείται η αυτονομία χωρίς να χάνεται το πλαίσιο.