Πολλοί γονείς έχουν βρεθεί σε αυτή τη θέση: το παιδί τους αποκτά έναν νέο κολλητό, όμως κάτι τους προβληματίζει. Ίσως θεωρούν ότι ο φίλος ασκεί αρνητική επιρροή ή ότι η φιλία δεν κάνει καλό στο παιδί τους. Συχνά, η ανησυχία αυτή εκφράζεται με σχόλια, περιορισμούς ή ξεκάθαρη αποδοκιμασία.
Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι όταν τα παιδιά αντιλαμβάνονται πως η μητέρα τους δεν εγκρίνει έναν άτομο από την παρέα, η φιλία τους έχει περισσότερες πιθανότητες να διαλυθεί. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτή η εξέλιξη ίσως έχει μεγαλύτερο συναισθηματικό κόστος απ’ όσο φαίνεται αρχικά.
Διαβάστε επίσης: Ψυχική υγεία: Πόσο επηρεάζεται το παιδί από το οικογενειακό περιβάλλον;
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Child Development, παρακολούθησε σχεδόν 400 παιδιά ηλικίας 9 έως 14 ετών στη Λιθουανία για δύο σχολικά έτη. Στόχος των ερευνητών ήταν να εξετάσουν κάτι που μέχρι σήμερα έχει μελετηθεί ελάχιστα: μπορεί η γονεϊκή αποδοκιμασία να οδηγήσει πραγματικά στο τέλος μιας παιδικής φιλίας;
Πώς επηρεάζει η γονεϊκή αποδοκιμασία τις φιλίες των παιδιών
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 394 μαθητές δημόσιων σχολείων και αξιολόγησαν τρεις φορές μέσα σε έναν χρόνο τόσο το επίπεδο υποστήριξης που ένιωθαν από τους καλύτερους φίλους τους όσο και το κατά πόσο πίστευαν ότι η μητέρα τους ενέκρινε ή όχι τη συγκεκριμένη φιλία.
Για να επικεντρωθούν σε πραγματικά στενές σχέσεις και όχι σε απλές γνωριμίες, οι επιστήμονες κατέγραψαν μόνο τις φιλίες στις οποίες τα δύο παιδιά δήλωναν αμοιβαία ότι είναι «καλύτεροι φίλοι». Έτσι προέκυψαν 197 σταθερά ζευγάρια στενών φίλων.
Μέχρι το τέλος της μελέτης, περίπου το 25% αυτών των φιλιών είχε διαλυθεί. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά που αντιλαμβάνονταν πως η μητέρα τους αποδοκίμαζε έναν φίλο είχαν περισσότερες πιθανότητες να απομακρυνθούν τελικά από αυτόν.
Η φιλία δεν «σπάει» πάντα άμεσα
Το ενδιαφέρον είναι ότι η διάλυση της σχέσης δεν φαινόταν να συμβαίνει απαραίτητα μέσα από ανοιχτές συγκρούσεις ή απαγορεύσεις. Αντίθετα, η γονεϊκή αποδοκιμασία επηρέαζε πιο έμμεσα τη δυναμική της φιλίας.
Συγκεκριμένα, όταν ένα παιδί ένιωθε ότι η μητέρα του δεν ενέκρινε τον φίλο του, ο ίδιος ο φίλος άρχιζε σταδιακά να νιώθει λιγότερη συναισθηματική υποστήριξη μέσα στη σχέση. Με άλλα λόγια, η συναισθηματική απόσταση γινόταν περισσότερο αντιληπτή από το άλλο παιδί παρά από εκείνο που δεχόταν τη γονεϊκή πίεση.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πολλά παιδιά, προσπαθώντας ασυνείδητα να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των γονιών τους, μπορεί να γίνονται πιο αποστασιοποιημένα ή λιγότερο διαθέσιμα συναισθηματικά απέναντι στους φίλους τους, χωρίς να το συνειδητοποιούν πλήρως. Ωστόσο, οι φίλοι τους φαίνεται να αντιλαμβάνονται αυτή τη μεταβολή.
Οι πιθανές συνέπειες για το παιδί
Παρότι κάποιοι γονείς ίσως θεωρήσουν θετικό το γεγονός ότι μια «ανεπιθύμητη» φιλία τελικά διακόπτεται, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι κοινωνικές και ψυχολογικές συνέπειες για το παιδί δεν είναι πάντα απλές.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η έντονη γονεϊκή παρέμβαση στις φιλίες των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε αντιδραστική συμπεριφορά, μεγαλύτερη προσκόλληση σε προβληματικές παρέες ή δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις. Ένα παιδί που χάνει έναν στενό φίλο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα δημιουργήσει εύκολα νέες ή πιο υγιείς φιλίες.
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι η απώλεια μιας σημαντικής φιλίας μπορεί να αφήσει το παιδί κοινωνικά ευάλωτο, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου οι σχέσεις με συνομηλίκους παίζουν καθοριστικό ρόλο στη συναισθηματική ανάπτυξη και την αυτοεκτίμησή του.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς αντί για άμεση απόρριψη
Οι ειδικοί προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση από την άμεση αποδοκιμασία ή την απαγόρευση μιας φιλίας. Σύμφωνα με τα ευρήματα, μεγαλύτερη προστατευτική αξία φαίνεται να έχει η δημιουργία μιας σχέσης εμπιστοσύνης, ασφάλειας και ανοιχτής επικοινωνίας ανάμεσα στον γονέα και το παιδί.
Όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο κριτικής, είναι πιο πιθανό να συζητήσουν μόνα τους προβληματικές συμπεριφορές φίλων ή δυσκολίες στις παρέες τους. Παράλληλα, η συναισθηματική εγγύτητα με τους γονείς λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας προστασίας απέναντι σε αρνητικές επιρροές.
Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ότι οι φιλίες στην παιδική και εφηβική ηλικία αποτελούν βασικό πεδίο μάθησης για την ενσυναίσθηση, τη διαχείριση συγκρούσεων και την κοινωνική ανάπτυξη. Γι’ αυτό, πριν ένας γονέας επιχειρήσει να τερματίσει μια σχέση, ίσως αξίζει να αναρωτηθεί όχι μόνο τι μπορεί να κερδίσει το παιδί, αλλά και τι μπορεί να χάσει.