Από τη στιγμή που ένα παιδί αρχίζει να παρατηρεί πιο συνειδητά τον κόσμο γύρω του, ξεκινά και η… ασταμάτητη μίμηση, κυρίως της μαμάς. Φοράει τα παπούτσια της, “μιλά” στο κινητό, προσπαθεί να σκουπίσει, να βαφτεί, να μαγειρέψει, να σταυρώσει τα χέρια ή ακόμη και να χρησιμοποιήσει τις ίδιες εκφράσεις. Κι ενώ πολλές φορές αυτές οι στιγμές είναι ξεκαρδιστικές ή συγκινητικές, στην πραγματικότητα κρύβουν κάτι πολύ βαθύτερο αναπτυξιακά. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η μίμηση δεν είναι απλώς ένα χαριτωμένο στάδιο. Είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους με τους οποίους τα μικρά παιδιά μαθαίνουν, συνδέονται και χτίζουν την ταυτότητά τους.
Διαβάστε επίσης: Otrovert παιδιά: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά τους;
Μαμά: Ο πρώτος «καθρέφτης» του παιδιού
Τα πρώτα χρόνια της ζωής, το παιδί μαθαίνει μέσα από την παρατήρηση Και το πρόσωπο που παρακολουθεί περισσότερο είναι συνήθως η μαμά ή ο βασικός φροντιστής του.
Ο τρόπος που γελά, αντιδρά, φροντίζει τους άλλους κ.λπ., γίνεται ένα ζωντανό μοντέλο συμπεριφοράς.
Γι’ αυτό και τα παιδιά δεν αντιγράφουν μόνο πράξεις, αλλά και:
- εκφράσεις προσώπου
- τόνο φωνής
- συνήθειες
- τρόπους αντίδρασης
- ακόμα και μικρές καθημερινές κινήσεις που οι ενήλικες δεν συνειδητοποιούν καν
Η μίμηση είναι ουσιαστικά ο τρόπος του παιδιού να πει: «Σε παρατηρώ. Σε θαυμάζω. Μαθαίνω από εσένα.»
Πώς η μίμηση βοηθά την ανάπτυξη
Η επιστήμη της παιδικής ανάπτυξης δείχνει ότι μέσα από τη μίμηση τα παιδιά:
- μαθαίνουν κοινωνικές δεξιότητες
- εξασκούν τη γλώσσα
- κατανοούν τους κανόνες της καθημερινότητας
- αναπτύσσουν αυτονομία
- χτίζουν την αίσθηση του εαυτού τους
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η μίμηση ενεργοποιεί σημαντικά νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μάθηση και την κοινωνική σύνδεση. Γι’ αυτό και τα παιδιά επαναλαμβάνουν ξανά και ξανά τις ίδιες κινήσεις ή «παίζουν» ότι είναι η μαμά: προσπαθούν να κατανοήσουν τον κόσμο και τη θέση τους μέσα σε αυτόν.
Δεν μιμούνται μόνο ό,τι λέμε — αλλά κυρίως ό,τι κάνουμε
Αυτό είναι ίσως και το πιο εντυπωσιακό κομμάτι της μίμησης.
Τα παιδιά μπορεί να μη θυμούνται πάντα τις συμβουλές μας, αλλά απορροφούν συνεχώς τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.
Παρατηρούν:
- πώς μιλάμε στους άλλους
- πώς διαχειριζόμαστε το άγχος
- πώς φροντίζουμε τον εαυτό μας
- πώς εκφράζουμε αγάπη ή θυμό
Με άλλα λόγια, οι γονείς λειτουργούν σαν το πρώτο «παράδειγμα ζωής» για το παιδί.
Η μίμηση είναι και ένδειξη σύνδεσης
Όταν ένα μικρό παιδί θέλει να κάνει ό,τι κάνει η μαμά, δεν σημαίνει μόνο ότι μαθαίνει. Σημαίνει επίσης ότι νιώθει συνδεδεμένο μαζί της.
Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι τα παιδιά συχνά μιμούνται περισσότερο τα πρόσωπα με τα οποία αισθάνονται ασφάλεια, θαυμασμό και συναισθηματικό δέσιμο.
Γι’ αυτό και πολλές φορές ένα παιδί μπορεί να επαναλαμβάνει μέχρι και μικρές καθημερινές συνήθειες της μαμάς — από τον τρόπο που πίνει τον καφέ της μέχρι τον τρόπο που γελά ή χτενίζει τα μαλλιά της.
Και όταν αντιγράφουν τις “κακές” συνήθειες;
Εδώ βρίσκεται και η πρόκληση για πολλούς γονείς.
Γιατί τα παιδιά δεν επιλέγουν να μιμηθούν μόνο τις συμπεριφορές που θεωρούμε θετικές. Αντιγράφουν τα πάντα — ακόμη και στιγμές εκνευρισμού, λέξεις ή αντιδράσεις που θα προτιμούσαμε να μην επαναλάβουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας γονιός πρέπει να είναι τέλειος. Σημαίνει όμως ότι η καθημερινή συμπεριφορά έχει μεγαλύτερη επιρροή από όση συχνά φανταζόμαστε.
Το πιο γλυκό “σ’ αγαπώ”
Ίσως τελικά η μίμηση να είναι ένας από τους πρώτους τρόπους με τους οποίους ένα παιδί δείχνει αγάπη.
Γιατί όταν ένα μικρό παιδί προσπαθεί να γίνει «σαν τη μαμά», στην πραγματικότητα λέει κάτι πολύ τρυφερό: «Είσαι ο κόσμος μου κι εγώ μαθαίνω να υπάρχω μέσα σε αυτόν.»