Η εγκυμοσύνη αποτελεί μια πολύ ιδιαίτερη περίοδο στη ζωή μιας γυναίκας, η οποία συνοδεύεται από φυσιολογικές ανατομικές και λειτουργικές αλλαγές, που επηρεάζουν το σύνολο σχεδόν των μηχανισμών του οργανισμού της. Οι αλλαγές αυτές έχουν ως βασικό στόχο την επαρκή παροχή των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών που χρειάζεται το έμβρυο για να αναπτυχθεί κατά τον καλύτερο δυνατό και ασφαλή τρόπο. Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς εύκολα πόσο απαραίτητη είναι η σωστή διατροφή για μια μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Πάμε να δούμε ποια θα πρέπει να είναι τα βασικά της χαρακτηριστικά.
Διαβάστε επίσης: Δεν είναι απλή αφηρημάδα: Πώς αλλάζει ο εγκέφαλος της μαμάς
Βάρος & εγκυμοσύνη
Η αύξηση του βάρους στην εγκυμοσύνη είναι μια φυσιολογική και απαραίτητη διαδικασία, που υποστηρίζει την υγιή ανάπτυξη του εμβρύου και την ομαλή έκβαση της κύησης. Ωστόσο, εάν υπερβεί είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω ένα επιθυμητό εύρος, τότε μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών και προβλημάτων τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.
Η συνιστώμενη πρόσληψη βάρους στην εγκυμοσύνη διαφοροποιείται ανάλογα με το δείκτη μάζας σώματος της μέλλουσας μητέρας και διαμορφώνεται στα 11,5-16,0 κιλά για γυναίκες που ξεκινάνε με φυσιολογικό σωματικό βάρος, 7 – 11 κιλά για υπέρβαρες και 5 -9 κιλά για παχύσαρκες γυναίκες.
Κάτι που θα πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η μεγάλη αύξηση του βάρους κατά το τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό τους πρώτους έξι μήνες και ειδικότερα το πρώτο τρίμηνο να διατηρηθεί το βάρος μιας γυναίκας όσο το δυνατό πιο ελεγχόμενο. Ένα πολύ συχνό λάθος που γίνεται, ιδίως στην πρώτη εγκυμοσύνη, είναι το να παίρνει μια έγκυος πολύ απότομα βάρος (π.χ. 7 -8 κιλά μέσα στο πρώτο δίμηνο) και μετά να μην είναι εύκολο να το ελέγξει.
Ποια είναι τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης οι αυξημένες απαιτήσεις τόσο του εμβρύου όσο και της μητέρας επιβάλλουν αντίστοιχες διατροφικές προσαρμογές. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί σε θρεπτικά συστατικά που θεωρούνται καθοριστικά για την ομαλή πορεία ανάπτυξης του εμβρύου, αλλά και την εν γένει υγεία τόσο αυτού όσο και της μέλλουσας μητέρας. Συγκεκριμένα:
Α) Πρωτεΐνη
Η ανάπτυξη του εμβρύου, ιδιαιτέρως κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο της κύησης, καθώς και η φυσιολογική μεγέθυνση ορισμένων οργάνων της εγκύου όπως η μήτρα, ο πλακούντας, οι μαστοί, επιβάλλουν μια αύξηση της προσλαμβανόμενης πρωτεΐνης, ιδιαίτερα ζωικής προέλευσης. Κατά συνέπεια συνίσταται αύξηση της κατανάλωσης πουλερικών / κοτόπουλου, κόκκινου κρέατος με έμφαση στο μοσχάρι, ψαριού, αυγών και γαλακτοκομικών προϊόντων.
Β) Σίδηρος
Ένα από τα σημαντικότερα συστατικά του οργανισμού κατά την περίοδο της κύησης είναι ο σίδηρος. Η αύξηση του αριθμού των ερυθρών αιμοσφαιρίων της εγκύου για την βέλτιστη αιμάτωση τόσο της ίδιας όσο και του εμβρύου αυξάνει σημαντικά της απαιτήσεις σε σίδηρο. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η αύξηση της πρόσληψης τροφίμων που αποτελούν πηγές σιδήρου, όπως το μοσχάρι, το κοτόπουλο, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα αυγά, και δευτερευόντως το σπανάκι, το μπρόκολο, οι φακές, τα φασόλια, τα αποξηραμένα βερίκοκα.
Γ) Ασβέστιο
Ιδιαίτερα σημαντικό για την ανάπτυξη του εμβρύου είναι επίσης το ασβέστιο. Ιδιαίτερα κατά το τρίτο τρίμηνο της κύησης, όπου είναι η φάση της μέγιστης οστεοποίησης του εμβρύου, οι απαιτήσεις αυξάνονται σημαντικά. Έτσι για την έγκυο μια ικανοποιητική πρόσληψη ασβεστίου κυμαίνεται στα 1200 – 1500 mg ημερησίως, δηλαδή σε τουλάχιστον 3 μερίδες γαλακτοκομικών (1 μερίδα = 1 ποτήρι γάλα ή 1 κεσεδάκι γιαούρτι) ημερησίως. Επίσης, εκτός από τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, τυρί, γιαούρτι) πηγές ασβεστίου αποτελούν τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, τα ψάρια τά που τρώγονται με τα κόκκαλα, όπως οι σαρδέλες, τα θαλασσινά και ξηροί καρποί όπως τα αμύγδαλα και το σουσάμι.
Δ) Φυλλικό οξύ
Το φυλλικό οξύ είναι άκρως απαραίτητο για μία έγκυο. Αποτελεί συστατικό πολλών και σημαντικών φυσιολογικών διεργασιών του οργανισμού, καθώς δρα ως συνένζυμο σε ποικίλες μεταβολικές αντιδράσεις, όπως της σύνθεσης γενετικού υλικού, της ανάπτυξης του εγκεφάλου και του ευρύτερου νευρικού συστήματος του μωρού. Κατά συνέπεια, κατά την περίοδο της κύησης όπου οι αναβολικές διεργασίες σχηματισμού κυττάρων είναι αυξημένες τόσο για την έγκυο όσο και για το έμβρυο, αυξάνονται κατά πολύ οι απαιτήσεις σε φυλλικό οξύ. Πηγές φυλλικού οξέως αποτελούν τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα φρούτα και ιδιαιτέρως τα πορτοκάλια και τα εσπεριδοειδή, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί, τα οποία θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε καθημερινή βάση στο διαιτολόγιο της εγκύου.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί το ότι κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης μια έγκυος λαμβάνει τις περισσότερες φορές και συμπληρώματα από τα παραπάνω θρεπτικά συστατικά, τα οποία θα πρέπει να συνυπολογιστούν.