Πολλοί γονείς νιώθουν ανακούφιση όταν έχουν έναν έφηβο με «ήσυχο» χαρακτήρα: φαίνεται συνεργάσιμος, ευγενικός και σπάνια δημιουργεί εντάσεις. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου αυτή η εικόνα δεν αντανακλά πραγματική ηρεμία, αλλά μια αντίδραση στρες που οι θεραπευτές περιγράφουν ως “fawning”.
Πώς μπορεί να συνδεθεί με χρήση ουσιών
Όταν ένας έφηβος νιώθει «αόρατος», καταπιεσμένος ή υπερφορτωμένος από την ανάγκη να ικανοποιεί τους άλλους, μπορεί να αναζητήσει γρήγορη ανακούφιση. Ορισμένοι καταφεύγουν σε αλκοόλ ή άλλες ουσίες για να μειώσουν το κοινωνικό άγχος πριν από εξόδους ή για να «χαλαρώσουν» μετά.
Η χρήση ουσιών στην εφηβεία μπορεί να φέρει πρόσθετους κινδύνους, όπως κλιμάκωση πειραματισμού και πιθανότητα ανάπτυξης διαταραχής χρήσης ουσιών. Γι’ αυτό έχει αξία η έγκαιρη αναγνώριση των μοτίβων που τροφοδοτούν την ανάγκη για φυγή ή μούδιασμα.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στην πράξη
Όταν οι γονείς παρατηρούν fawning, είναι λογικό να θέλουν να «σπρώξουν» τον έφηβο να φερθεί διαφορετικά. Όμως η πίεση μπορεί να τον οδηγήσει να κάνει ξανά το ίδιο: να συμφωνήσει για να μην υπάρξει ένταση.
Πιο βοηθητικό είναι να στηριχθεί η επίγνωση και η εμπιστοσύνη του εφήβου στον εαυτό του, μέσα από σταθερά, ήρεμα βήματα:
- Επικυρώστε τα συναισθήματά του. Δείξτε ότι οι ανάγκες, οι απόψεις και τα συναισθήματά του μετρούν, ακόμη κι όταν διαφέρουν από τα δικά σας.
- Γίνετε πρότυπο υγιών ορίων. Δείξτε στην πράξη ότι το «όχι» μπορεί να ειπωθεί με σεβασμό και χωρίς φόβο απόρριψης.
- Ενθαρρύνετε την ανεξαρτησία. Δώστε ευκαιρίες για μικρές αποφάσεις και στηρίξτε τον έφηβο να εκφράζεται σε ασφαλή πλαίσια.
- Ζητήστε επαγγελματική υποστήριξη όταν χρειάζεται. Αν παρατηρείτε επίμονη θλίψη, έντονο άγχος, θυμό ή ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, η συνεργασία με ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην ενδυνάμωση της ταυτότητας και των δεξιοτήτων αντιμετώπισης.
Η ουσία δεν είναι να «χαθεί» η ευγένεια ενός εφήβου, αλλά να διασφαλιστεί ότι η καλοσύνη δεν λειτουργεί ως μάσκα φόβου. Όταν ο έφηβος μάθει ότι μπορεί να είναι ο εαυτός του χωρίς να απειλείται η αποδοχή ή η σχέση, τότε η προσαρμοστικότητα γίνεται πραγματική δύναμη και όχι μηχανισμός επιβίωσης.