Το εμβόλιο για τον HPV μπορεί να προλάβει έως και το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας – Οι μικρότερες ηλικίες εμφανίζουν ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση και η προστασία είναι πολύ μεγαλύτερη πριν από την έκθεση στον ιό
Photo: Shutterstock
Όσο νωρίτερα γίνεται το εμβόλιο κατά του HPV, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η προστασία που προσφέρει απέναντι σε καρκίνους που προκαλεί ο ιός. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα των επιστημονικών δεδομένων για τον εμβολιασμό κατά του HPV, τα οποία δείχνουν γιατί η προστασία πρέπει να ξεκινά ήδη από την εφηβεία και πριν από την πιθανή έκθεση στον ιό.
Τα στοιχεία συγκεντρώνει σε πρόσφατη ανάλυσή της η Gavi, η διεθνής συμμαχία για την προώθηση του εμβολιασμού, παρουσιάζοντας όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του εμβολίου.
Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής και είναι εξαιρετικά συχνός. Η έκθεση στον ιό αυξάνεται σημαντικά στα πρώτα χρόνια μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής. Το εμβόλιο, όμως, έχει τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν χορηγείται πριν το άτομο έρθει σε επαφή με τον HPV.
Γιατί ο εμβολιασμός γίνεται τόσο νωρίς
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μελέτες δείχνουν ότι ο εμβολιασμός κοριτσιών ηλικίας 9 έως 14 ετών προσφέρει το μεγαλύτερο βιολογικό και πληθυσμιακό όφελος. Ένας από τους λόγους είναι ότι οι νεότεροι έφηβοι αναπτύσσουν ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο σε σχέση με τις μεγαλύτερες ηλικίες.
Αν ο εμβολιασμός καθυστερήσει μέχρι την ενήλικη ζωή, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να έχει ήδη προηγηθεί έκθεση σε κάποιο στέλεχος του HPV. Και το εμβόλιο δεν μπορεί να προσφέρει προστασία έναντι ενός τύπου του ιού με τον οποίο το άτομο έχει ήδη μολυνθεί.
Ο εμβολιασμός σε μεγαλύτερους εφήβους και νεαρούς ενήλικες εξακολουθεί να μπορεί να προσφέρει όφελος, ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητα είναι ελαφρώς χαμηλότερη σε σύγκριση με τον εμβολιασμό στις μικρότερες ηλικίες.
Ένα εμβόλιο που προλαμβάνει καρκίνο
Η σημασία του HPV εμβολιασμού ξεπερνά κατά πολύ την πρόληψη μίας λοίμωξης. Ο HPV αποτελεί την κύρια αιτία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ενώ συνδέεται επίσης με καρκίνους του πρωκτού, του αιδοίου, του πέους και της κεφαλής και του τραχήλου. Σύμφωνα με τη Gavi, τα εμβόλια κατά του HPV μπορούν να προλάβουν έως και το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας.
Και τα δεδομένα από χώρες που ξεκίνησαν τον εμβολιασμό πριν από περισσότερο από μία δεκαετία δείχνουν ήδη την επίδρασή του στην πραγματική ζωή. Στη Δανία, μελέτη του 2025 έδειξε ότι οι δύο σημαντικότεροι καρκινογόνοι τύποι του HPV έχουν ουσιαστικά εξαλειφθεί από τις εμβολιασμένες ομάδες μετά την έναρξη του προγράμματος το 2008. Η κυκλοφορία των συγκεκριμένων στελεχών έχει μειωθεί τόσο πολύ ώστε να καταγράφεται προστατευτικό όφελος ακόμη και σε μη εμβολιασμένες γυναίκες.
Στις ΗΠΑ, οι ερευνητές έχουν καταγράψει μείωση κατά 62% στους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας την τελευταία δεκαετία, με τον εμβολιασμό κατά του HPV να θεωρείται η πιθανότερη εξήγηση για αυτή τη σημαντική πτώση.
Τι γνωρίζουμε για την ασφάλεια
Περισσότερες από 200 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων HPV έχουν χορηγηθεί παγκοσμίως, ενώ η ασφάλειά τους παρακολουθείται συνεχώς από εθνικά και διεθνή συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης.
Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 και περιέλαβε 11 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές δεν διαπίστωσε σημαντικές διαφορές στα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα μεταξύ όσων έλαβαν το εμβόλιο και όσων έλαβαν placebo. Οι συχνότερες αντιδράσεις ήταν τοπικές και παροδικές, όπως πόνος, πρήξιμο ή ερυθρότητα στο σημείο της ένεσης, καθώς και κόπωση ή μυϊκοί πόνοι.
Δεν έχει σχέση με τη σεξουαλική συμπεριφορά
Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες ορισμένων γονέων είναι ότι ο εμβολιασμός κατά του HPV μπορεί να ενθαρρύνει την πρόωρη έναρξη της σεξουαλικής ζωής. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν το επιβεβαιώνουν. Ανασκόπηση 20 μελετών με περισσότερους από 500.000 συμμετέχοντες έδειξε ότι οι εμβολιασμένοι έφηβοι δεν ξεκινούσαν νωρίτερα τη σεξουαλική δραστηριότητα, δεν είχαν περισσότερους συντρόφους και δεν εμφάνιζαν πιο ριψοκίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά από τους μη εμβολιασμένους.
Η ουσία είναι πολύ πιο απλή: Ο HPV είναι τόσο συχνός ώστε ακόμη και ένας μόνο σεξουαλικός σύντροφος μπορεί να αρκεί για να υπάρξει έκθεση στον ιό. Γι’ αυτό και ο έγκαιρος εμβολιασμός δεν αφορά τη σεξουαλική συμπεριφορά, αλλά την πρόληψη ενός μελλοντικού και σε σημαντικό βαθμό αποτρέψιμου καρκίνου.
Διαβάστε επίσης
Καρκίνος στοματοφάρρυγγα: Ο Νο1 ένοχος – Δεν είναι το κάπνισμα
Ο εμβολιασμός για τον HPV δεν αφορά μόνο κορίτσια – Οι 3 τύποι καρκίνου από τους οποίους προστατεύει τα αγόρια
Άρτεμις Τσίτσικα: Γιατί οι έφηβοι μένουν πίσω στον εμβολιασμό για τον HPV – Το κενό της πρόληψης