Δεν υπάρχει ίσως πιο γλυκιά εικόνα από ένα μωρό που κοιμάται ήρεμα και ξαφνικά… χαμογελά. Οι περισσότεροι γονείς έχουν σταθεί πάνω από την κούνια και αναρωτιούνται: «Άραγε βλέπει κάποιο όμορφο όνειρο;» Η αλήθεια είναι ότι η επιστήμη δεν έχει ακόμη όλες τις απαντήσεις ωστόσο μπορεί να εξηγήσει πώς αυτά τα χαμόγελα συνδέονται με τη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Διαβάστε επίσης: Μωρά: Τι είναι η «κοινωνική αναφορά»;
Τα πρώτα χαμόγελα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το μωρό είναι χαρούμενο
Στις πρώτες εβδομάδες της ζωής, τα περισσότερα χαμόγελα που βλέπουμε στον ύπνο είναι αντανακλαστικά. Οι παιδίατροι τα αποκαλούν συχνά «ενδογενή χαμόγελα» (endogenous smiles) και εμφανίζονται χωρίς να σχετίζονται με κάποιο εξωτερικό ερέθισμα.
Με απλά λόγια, το μωρό δεν χαμογελά επειδή σκέφτεται κάτι αστείο ή επειδή αναγνωρίζει ένα πρόσωπο. Το νευρικό του σύστημα βρίσκεται σε φάση ταχείας ωρίμανσης και οι εκφράσεις του προσώπου αποτελούν μέρος αυτής της φυσιολογικής νευρολογικής ανάπτυξης.
Τα νεογέννητα περνούν περίπου τον μισό χρόνο που κοιμούνται στη φάση REM (Rapid Eye Movement), δηλαδή στη φάση του ύπνου που ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα δραστήριος.
Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης μπορεί να παρατηρήσετε:
- μικρά χαμόγελα,
- μορφασμούς,
- γκριμάτσες,
- κινήσεις των βλεφάρων,
- τινάγματα των χεριών ή των ποδιών,
- μικρούς ήχους ή ψιθύρους.
Όλα αυτά είναι φυσιολογικά και αποτελούν μέρος της ωρίμανσης του εγκεφάλου.
Ονειρεύονται;
Αν και γνωρίζουμε ότι τα βρέφη περνούν αρκετή ώρα στη φάση REM – τη φάση κατά την οποία στους ενήλικες εμφανίζονται τα περισσότερα όνειρα – δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ένα νεογέννητο ονειρεύεται με τον ίδιο τρόπο.
Οι ειδικοί θεωρούν πιθανότερο ότι ο εγκέφαλος του μωρού «τακτοποιεί» τις πληροφορίες που δέχτηκε μέσα στην ημέρα: ήχους, μυρωδιές, πρόσωπα, αγγίγματα και νέες εμπειρίες.
Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν δεν βλέπει όνειρα όπως εμείς, ο εγκέφαλός του εργάζεται ασταμάτητα.
Πότε εμφανίζεται το πρώτο «αληθινό» χαμόγελο;
Γύρω στις 6 έως 8 εβδομάδες ζωής αρχίζει να εμφανίζεται το λεγόμενο κοινωνικό χαμόγελο.
Αυτό είναι διαφορετικό από τα αντανακλαστικά χαμόγελα του ύπνου. Το μωρό πλέον χαμογελά επειδή αναγνωρίζει το πρόσωπο των γονιών του, ανταποκρίνεται στη φωνή τους ή απολαμβάνει την αλληλεπίδραση μαζί τους. Το κοινωνικό χαμόγελο αποτελεί ένα από τα πρώτα σημαντικά αναπτυξιακά ορόσημα και δείχνει ότι το βρέφος αρχίζει να επικοινωνεί ενεργά με τον κόσμο γύρω του.
Το χαμόγελο βοηθά και την ανάπτυξη
Οι πρώτες εκφράσεις του προσώπου δεν είναι απλώς χαριτωμένες. Αποτελούν έναν τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος εξασκεί τους μυς του προσώπου και προετοιμάζει το μωρό για τη μελλοντική κοινωνική επικοινωνία.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η συνεχής αλληλεπίδραση με τους γονείς – τα χαμόγελα, οι αγκαλιές, η βλεμματική επαφή και η ομιλία – βοηθούν στην ανάπτυξη των εγκεφαλικών συνδέσεων που σχετίζονται με τη συναισθηματική και κοινωνική εξέλιξη.
Απολαύστε τη στιγμή
Ίσως να μη μάθουμε ποτέ τι ακριβώς «περνά» από το μυαλό ενός μωρού όταν χαμογελά στον ύπνο του. Αυτό που γνωρίζουμε, όμως, είναι ότι πρόκειται για μια φυσιολογική συμπεριφορά, που συνδέεται με την ωρίμανση του νευρικού συστήματος και την εντυπωσιακή ανάπτυξη του εγκεφάλου του.
Και όσο η επιστήμη συνεχίζει να αναζητά απαντήσεις, οι γονείς μπορούν απλώς να απολαμβάνουν μία από τις πιο τρυφερές εικόνες των πρώτων μηνών: ένα μωρό να κοιμάται γαλήνια και να χαμογελά…