Πολύ πριν ένα παιδί εκφράσει ότι αισθάνεται έντονο άγχος ή βαθιά θλίψη, ο εγκέφαλός του μπορεί ήδη να εμφανίζει σημάδια που προειδοποιούν για μελλοντικές δυσκολίες στην ψυχική υγεία. Αυτό δείχνει νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Biological Psychiatry.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας σε παιδιά από την ηλικία των 9 ετών μπορούσαν να προβλέψουν ποια παιδιά είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης λίγα χρόνια αργότερα, στην εφηβεία.
Διαβάστε επίσης: Ύπνος: Τι αλλάζει στον εγκέφαλο των παιδιών όταν κοιμούνται καλά;
Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι το άγχος και η κατάθλιψη φαίνεται να συνδέονται με διαφορετικά «μονοπάτια» στον εγκέφαλο. Δηλαδή, ο εγκέφαλος μπορεί να αρχίζει να ακολουθεί διαφορετική πορεία πριν γίνουν ορατά τα συμπτώματα.
Τι εξέτασε η έρευνα
Η μελέτη παρακολούθησε παιδιά από το Πεκίνο της Κίνας για επτά χρόνια. Οι επιστήμονες ξεκίνησαν όταν τα παιδιά ήταν 7 ετών και συνέχισαν να τα αξιολογούν μέχρι την ηλικία των 13.
Για να καταγράψουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), μια ασφαλή και ανώδυνη εξέταση κατά την οποία τοποθετούνται μικροί αισθητήρες στο κεφάλι ώστε να μετρηθεί η ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου.
Οι καταγραφές έγιναν στις ηλικίες των 7, 9 και 11 ετών. Στα 13 χρόνια, οι έφηβοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, ενώ οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν και πιο εξειδικευμένη απεικόνιση εγκεφάλου για να εξετάσουν πώς επικοινωνούν μεταξύ τους διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Δύο διαφορετικά «σήματα» στον εγκέφαλο
Οι ερευνητές εντόπισαν δύο διαφορετικά είδη εγκεφαλικών κυμάτων που σχετίζονταν με μελλοντικές δυσκολίες ψυχικής υγείας.
- Ένα μοτίβο εγκεφαλικής δραστηριότητας, που ονομάζεται «άλφα κύματα», συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο άγχους στην εφηβεία.
- Ένα διαφορετικό μοτίβο, τα «βήτα-1 κύματα», συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης.
Είναι σημαντικό ότι αυτά τα μοτίβα δεν ήταν εμφανή στην ηλικία των 7 ετών. Άρχισαν να ξεχωρίζουν από την ηλικία των 9 ετών και μετά, κάτι που δείχνει ότι αυτή η περίοδος ίσως αποτελεί ένα κρίσιμο στάδιο για την ψυχική ανάπτυξη του παιδιού.
Διαφορετικές πλευρές του εγκεφάλου φαίνεται να εμπλέκονται
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι το άγχος και η κατάθλιψη φαίνεται να σχετίζονται περισσότερο με διαφορετικές πλευρές του εγκεφάλου.
Τα μοτίβα που συνδέονταν με το άγχος εμφανίζονταν κυρίως στη δεξιά πλευρά του εγκεφάλου, ενώ εκείνα που σχετίζονταν με την κατάθλιψη περισσότερο στην αριστερή.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτό συμφωνεί με όσα ήδη γνωρίζουμε για τη λειτουργία του εγκεφάλου: η δεξιά πλευρά συνδέεται περισσότερο με τα αρνητικά συναισθήματα και την αποφυγή, ενώ η αριστερή σχετίζεται περισσότερο με τα θετικά συναισθήματα και το ενδιαφέρον για το περιβάλλον.
Ο ρόλος της αμυγδαλής στο άγχος
Η έρευνα ανέδειξε επίσης τον πιθανό ρόλο μιας σημαντικής περιοχής του εγκεφάλου που ονομάζεται αμυγδαλή. Η αμυγδαλή συμμετέχει στην επεξεργασία των συναισθημάτων, ιδιαίτερα του φόβου και του στρες.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η επικοινωνία της αμυγδαλής με τον προμετωπιαίο φλοιό —την περιοχή που βοηθά στον έλεγχο και τη ρύθμιση των συναισθημάτων— ίσως αποτελεί βασικό μηχανισμό πίσω από την εμφάνιση άγχους ή κατάθλιψης αργότερα.
Το χάσμα μεγαλώνει με την ηλικία
Τα παιδιά που αργότερα εμφάνισαν περισσότερα συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης είχαν σταδιακά αυξανόμενες ενδείξεις κινδύνου στον εγκέφαλο μεταξύ 9 και 11 ετών.
Αντίθετα, στα παιδιά που εμφάνισαν λιγότερα συμπτώματα, οι σχετικές εγκεφαλικές ενδείξεις παρέμεναν σταθερές ή μειώνονταν με τον χρόνο.
Αυτό δείχνει ότι καθώς τα παιδιά πλησιάζουν στην εφηβεία, οι διαφορές στην εγκεφαλική λειτουργία φαίνεται να γίνονται πιο έντονες.