Ένα Σάββατο πρωί, πριν από λίγους μήνες, η Ρέιτσελ, μητέρα δύο παιδιών στο Νιου Τζέρσεϊ, προσπάθησε να εφαρμόσει κατά γράμμα τις συνηθισμένες συμβουλές για τον χρόνο οθόνης: σαφή όρια και έγκαιρη προειδοποίηση. Το προηγούμενο βράδυ, και ξανά στο πρωινό, είπε στον 10χρονο γιο της, τον Τζόνα, ότι στις 11 π.μ. θα έφευγαν για ένα παιδικό πάρτι και τότε θα έπρεπε να αφήσει το iPad.
Σημειώνεται επίσης ότι τα online παιχνίδια έχουν πρόσθετους κινδύνους, επειδή συχνά λειτουργούν και ως πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Αφού ο κόσμος του παιχνιδιού συνεχίζει ακόμη κι όταν ο παίκτης αποσυνδεθεί, πολλά παιδιά νιώθουν πίεση να μένουν «μέσα» για περισσότερη ώρα.
Η έρευνα δείχνει και μια αμφίδρομη σχέση: ο χρόνος οθόνης μπορεί να επιδεινώσει συμπεριφορικά και συναισθηματικά ζητήματα, αλλά και παιδιά που ήδη δυσκολεύονται μπορεί να καταφεύγουν στις οθόνες ως τρόπο αντιμετώπισης, βυθιζόμενα περισσότερο στον κύκλο των εκρήξεων.
Τι περιγράφουν οι γονείς: πανικός, απελπισία και ντροπή
Τα ξεσπάσματα έχουν μεγάλο εύρος: από βρισιές μέχρι σπρωξίματα, πετάγματα αντικειμένων ή πλήρη άρνηση συνεργασίας. Η Νικόλ, δικηγόρος στο Μπρούκλιν, ρώτησε τον 11χρονο γιο της τι νιώθει. Εκείνος της είπε ότι τον κυριεύει η αίσθηση πως «δεν θα το ξαναπάρει ποτέ», κι έτσι πανικοβάλλεται. Η Λόρεν, μητέρα στην Ατλάντα, περιγράφει ότι οι αντιδράσεις της 5χρονης περιλαμβάνουν ουρλιαχτά, κλάματα, πετάγματα πραγμάτων και σπρωξίματα αντικειμένων από τραπέζια. Ένα πρωί, ένα απλό «ναι, αφού ντυθείς» για την τηλεόραση κατέληξε σε meltdown 45 λεπτών.
Ζήτησε coaching γονεϊκότητας γιατί αντιδρούσε κι εκείνη έντονα και ένιωθε πως δεν έχει εργαλεία. Τα ξεσπάσματα, λέει, συμβαίνουν μόνο στο σπίτι, ενώ έξω το παιδί είναι «υπόδειγμα», κάτι που κάνει το πρόβλημα αόρατο και τη συζήτηση με άλλους γονείς δύσκολη. Η Σάρα Κόιν, καθηγήτρια ανθρώπινης ανάπτυξης στο Brigham Young University, διαφωνεί με τη σύγκριση του screen time με μικρές απολαύσεις, όπως το γλυκό. Αυτό που περιγράφεται, λέει, δεν είναι απλή γκρίνια, αλλά λυγμικά κλάματα που μοιάζουν με απελπισία. Έχει δει ενδείξεις προβληματικής χρήσης ακόμη και σε πολύ μικρές ηλικίες. Σε ορισμένα παιδιά, η συσκευή λειτουργεί πρακτικά ως «ρυθμιστής» διάθεσης, κι όταν απομακρύνεται, αποκαλύπτεται πόσο δύσκολα διαχειρίζονται τη μετάβαση.
Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ένταση, η διάρκεια και η επαναληψιμότητα έχουν σημασία. Διαφορετικό είναι ένα σύντομο παράπονο και διαφορετικό μια επαναλαμβανόμενη, παρατεταμένη έκρηξη που διαλύει τη λειτουργία της οικογένειας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ακούγονται εκφράσεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, ακόμη κι αν μοιάζουν «θεατρικές» ή ειπωμένες στον θυμό. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι γονείς καλούνται να το αντιμετωπίσουν ως κόκκινη σημαία και να αναζητήσουν άμεσα υποστήριξη από επαγγελματία.
Για πολλές οικογένειες, βοηθά να δουλέψουν σταθερές ρουτίνες και πιο προβλέψιμες μεταβάσεις, με ξεκάθαρη αρχή και τέλος. Εξίσου σημαντικό είναι να υπάρχουν εναλλακτικές δραστηριότητες εκτός οθόνης, ώστε το «κλείνουμε τώρα» να μη μοιάζει σαν να αφαιρείται το μοναδικό ευχάριστο κομμάτι της ημέρας.
