Μια «ήσυχη επανάσταση»: Η Gen Z ανακαλύπτει ξανά τον κόσμο. Οι νέοι εγκαταλείπουν τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, λένε όχι στα smartphones… και προτιμούν γεύματα με φίλους, δίσκους βινυλίου και απλά κινητά τηλέφωνα.
Ο 23χρονος Matt Richards, account manager, αποφάσισε πέρυσι να σβήσει όλες τις εφαρμογές κοινωνικών δικτύων από το κινητό του, και ανακάλυψε ότι η ζωή του έγινε καλύτερη.
Ο Richards χρησιμοποιούσε smartphone από την ηλικία των 11, μεγαλώνοντας όπως οι περισσότεροι της και των millennials με το κινητό σαν προέκταση του εαυτού του. Τα τελευταία χρόνια, όμως, άρχισε να νιώθει ότι τα social media δεν ήταν πια διασκεδαστικά, η ροή του είχε κατακλυστεί από περιεχόμενο που δημιουργούσε τεχνητή νοημοσύνη, influencers που προωθούσαν προϊόντα και ασταμάτητη σύγκριση με τη ζωή άλλων.
«Νομίζω ότι παλιά οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το κινητό για να κάνουν διάλειμμα από τον πραγματικό κόσμο, τώρα όμως κάνουν διάλειμμα από το κινητό για να ζήσουν στον πραγματικό κόσμο», λέει ο Richards στο CNBC Make It.
Όπως παρατήρησε, και πολλοί φίλοι του από τη Gen Z ακολούθησαν το ίδιο μονοπάτι και τα οφέλη ήταν άμεσα, καλύτερη επικοινωνία με ανθρώπους στην πραγματική ζωή και αυξημένη αυτοπεποίθηση.
Offline το νέο trend
Η τάση να μένουν νέοι άνθρωποι διαρκώς offline έχει γίνει το τελευταίο «viral» φαινόμενο, ειρωνικά μέσα από τα ίδια τα social media. Βίντεο στο TikTok δείχνουν νέους να υποσχέθηκαν ότι θα διαγράψουν τις εφαρμογές τους το 2026 και θα ασχοληθούν περισσότερο με χόμπι και δραστηριότητες εκτός οθόνης.
Όταν ο Richards ανακάλυψε το trend, αποφάσισε να κάνει ένα post στο LinkedIn, ζητώντας να μιλήσουν νέοι που δοκιμάζουν να ζήσουν offline. Η ανταπόκριση ήταν τεράστια, σχεδόν 100 απαντήσεις από Gen Z και millennials που μοιράστηκαν ιστορίες για social media detox, ψηφιακή εξουθένωση και επιστροφή σε αναλογικές συνήθειες.
Αναφέρθηκαν σε αντικατάσταση smartphone με απλά κινητά τηλέφωνα, επισκέψεις σε δισκοπωλεία για βινύλια, ασχολίες όπως πλέξιμο, αλλά κυρίως στη χαρά του να βλέπουν τους φίλους τους από κοντά.
Τα στοιχεία που δείχνουν την αλλαγή
Έρευνα της Deloitte το 2025 σε πάνω από 4.000 Βρετανούς έδειξε ότι σχεδόν 1 στους 4 είχε διαγράψει κάποια εφαρμογή κοινωνικών δικτύων μέσα στον τελευταίο χρόνο, φτάνοντας σχεδόν το 1/3 για τη Gen Z. Παράλληλα, η χρήση social media μειώνεται σταθερά από το 2022, σύμφωνα με ανάλυση του Financial Times και της εταιρείας GWI σε 250.000 ενήλικες από πάνω από 50 χώρες.
Παγκοσμίως, οι ενήλικες άνω των 16 ξόδευαν κατά μέσο όρο 2 ώρες και 20 λεπτά την ημέρα σε social media μέχρι τα τέλη του 2024, σχεδόν 10% λιγότερο από το 2022. Η πτώση είναι πιο έντονη στους εφήβους και στους 20άρηδες.
Ο Jason Dorsey, πρόεδρος του Center for Generational Kinetics, επισημαίνει ότι η αυξανόμενη «τοξικότητα και διχαστικότητα» στο διαδίκτυο, ακόμα και από ηγέτες και πολιτικούς, ωθεί τους νέους να απομακρύνονται από τα social media και να αναζητούν περισσότερο έλεγχο στη ζωή τους.
«Βλέπουμε μια ομάδα της Gen Z και των millennials να επιλέγει να φύγει εντελώς από τα social media και μια ακόμα μεγαλύτερη ομάδα να περιορίζει τη χρήση τους, προσπαθώντας να ξαναβρεί ισορροπία, ασφάλεια και ηρεμία», λέει ο Dorsey.
Η πίεση της ψηφιακής ζωής
Οι νέοι που σβήνουν εφαρμογές αναφέρουν ότι η διαδικτυακή παρουσία αυξάνει την πίεση και επηρεάζει την ψυχική τους υγεία. Σύμφωνα με την Deloitte, σχεδόν 1 στους 4 που διέγραψε εφαρμογές ανέφερε ότι αυτές επηρέαζαν αρνητικά την ψυχολογία του και κατανάλωναν υπερβολικά χρόνο.
«Νιώθω ότι τα social media έχουν γίνει πλατφόρμα πίεσης… σου πουλάνε τα πάντα, παντού», λέει ο Richards. «Αυτό με έκανε να νιώθω ότι δεν έχω αρκετά πράγματα ή ότι δεν προχωράω αρκετά στην καριέρα μου».
Ίδια άποψη και για την 36χρονη Lacy Stace, επιχειρηματία, η οποία περιορίζει τη χρήση της καθώς τα social media «επηρεάζουν την ψυχική της υγεία», αν και είναι σημαντικά για τη δουλειά της.
Πότε σταμάτησαν τα social media να είναι «cool»
Ο Richards παρατηρεί ότι όσοι απομακρύνονται από τα social media γίνονται πιο ενδιαφέροντες. «Τώρα είναι πιο cool να είσαι offline, ανεπηρέαστος, να μην χρειάζεσαι επιβεβαίωση από likes ή followers… σαν να ζεις τη ζωή των ’80s», λέει.
Η 31χρονη Julianna Salguero, social media manager, προσθέτει ότι τα social media σταμάτησαν να είναι «cool» όταν οι πολιτικοί και οι εταιρείες άρχισαν να τα χρησιμοποιούν σαν εργαλείο προώθησης.
Αναλογική ζωή ξανά
Πολλοί νέοι γυρίζουν σε αναλογικές συνήθειες: συλλέγουν βινύλια, χρησιμοποιούν απλά κινητά, γράφουν γράμματα και διαβάζουν έντυπα. Όπως λέει η Salguero, πρόκειται για μια «σιωπηλή επανάσταση» απέναντι στην υπερπληροφόρηση και το streaming.
Ο Richards, αφού διέγραψε όλες τις εφαρμογές, σχεδιάζει να αγοράσει και εκείνος ένα απλό τηλέφωνο, επιστρέφοντας σε μια εποχή που το κινητό ήταν μόνο για κλήσεις και πραγματική επικοινωνία.
Πηγή: CNBC